Γιατί η Ευρώπη Χρειάζεται Επαγγελματίες Υγείας: Τι Σημαίνει Αυτό για την Καριέρα σου;
Η Ευρώπη διαθέτει ορισμένα από τα πιο οργανωμένα και τεχνολογικά προηγμένα συστήματα υγείας στον κόσμο. Σύγχρονα νοσοκομεία, νέες θεραπείες, ψηφιακά εργαλεία και σημαντικές επενδύσεις στην ιατρική έρευνα αποτελούν πλέον μέρος της καθημερινότητας σε πολλές χώρες.
Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα που ούτε η καλύτερη τεχνολογία μπορεί να λύσει από μόνη της:
δεν υπάρχουν παντού αρκετοί επαγγελματίες υγείας.
Γιατροί, νοσηλευτές και επαγγελματίες φροντίδας βρίσκονται σήμερα ανάμεσα στις ειδικότητες όπου καταγράφονται σημαντικές ελλείψεις σε αρκετές ευρωπαϊκές αγορές εργασίας.
Για έναν Έλληνα επαγγελματία υγείας που σκέφτεται μια καριέρα στο εξωτερικό, αυτό δημιουργεί νέες δυνατότητες. Χρειάζεται όμως να καταλάβουμε πρώτα γιατί υπάρχει αυτή η ζήτηση και, κυρίως, γιατί μια χώρα που χρειάζεται προσωπικό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάθε θέση που προσφέρει είναι καλή.
Πόσο μεγάλο είναι πραγματικά το πρόβλημα;
Η κλίμακα των ελλείψεων είναι μεγαλύτερη απ’ όσο ίσως φαίνεται.
Σύμφωνα με στοιχεία OECD και Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το 2022 εκτιμήθηκε έλλειμμα περίπου 1,2 εκατομμυρίων γιατρών, νοσηλευτών και μαιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όταν χρησιμοποιούνται συγκεκριμένα ελάχιστα επίπεδα στελέχωσης.
Ο αριθμός αυτός δεν σημαίνει ότι υπάρχουν σήμερα 1,2 εκατομμύρια ανοιχτές αγγελίες εργασίας. Είναι όμως μια καλή ένδειξη του μεγέθους της πίεσης που αντιμετωπίζουν αρκετά ευρωπαϊκά συστήματα υγείας.
Και όλα δείχνουν ότι δεν πρόκειται για ένα προσωρινό φαινόμενο.
Γιατί λείπει προσωπικό;
Δεν υπάρχει μία μόνο αιτία.
Ένας από τους σημαντικότερους λόγους είναι η δημογραφική αλλαγή.
Ο ευρωπαϊκός πληθυσμός μεγαλώνει ηλικιακά και, καθώς οι άνθρωποι ζουν περισσότερο, αυξάνεται και η ανάγκη για υπηρεσίες υγείας, μακροχρόνια φροντίδα και διαχείριση χρόνιων παθήσεων.
Ταυτόχρονα όμως γερνά και το ίδιο το υγειονομικό προσωπικό.
Πάνω από το ένα τρίτο των γιατρών και περίπου το ένα τέταρτο των νοσηλευτών στην ΕΕ βρίσκονταν ήδη άνω των 55 ετών στα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν από OECD και Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Αυτό σημαίνει ότι τα συστήματα υγείας δεν χρειάζεται απλώς να προσλάβουν περισσότερο προσωπικό για τις αυξανόμενες ανάγκες του πληθυσμού.
Πρέπει παράλληλα να αντικαταστήσουν και σημαντικό αριθμό επαγγελματιών που πλησιάζουν στη συνταξιοδότηση.
Αφού υπάρχουν περισσότεροι γιατροί, γιατί συνεχίζουμε να μιλάμε για ελλείψεις;
Εδώ τα πράγματα γίνονται λίγο πιο ενδιαφέροντα.
Ο συνολικός αριθμός γιατρών στην ΕΕ έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι ανάγκες καλύπτονται παντού.
Μια χώρα μπορεί να έχει αρκετούς γιατρούς συνολικά και ταυτόχρονα να δυσκολεύεται να καλύψει συγκεκριμένες ειδικότητες ή περιοχές.
Ένα μεγάλο αστικό κέντρο μπορεί, για παράδειγμα, να προσελκύει σχετικά εύκολα προσωπικό, ενώ μια μικρότερη πόλη ή μια πιο απομακρυσμένη περιοχή να αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες.
Το ίδιο συμβαίνει και ανά ειδικότητα.
Η πραγματική εικόνα λοιπόν δεν είναι απλώς «η Ευρώπη δεν έχει αρκετούς γιατρούς».
Είναι ότι το προσωπικό δεν βρίσκεται πάντα εκεί όπου υπάρχει η μεγαλύτερη ανάγκη.
Γιατί οι νοσηλευτές βρίσκονται στο επίκεντρο;
Η νοσηλευτική είναι μία από τις σημαντικότερες επαγγελματικές ομάδες μέσα σε κάθε σύστημα υγείας και, ταυτόχρονα, μία από εκείνες όπου η πίεση είναι ιδιαίτερα έντονη.
Περίπου το ένα τέταρτο των νοσηλευτών στην ΕΕ βρίσκεται ήδη πάνω από την ηλικία των 55 ετών, ενώ η αύξηση των νέων αποφοίτων δεν ήταν αρκετά γρήγορη ώστε να εξαφανίσει το πρόβλημα.
Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που πολλές χώρες δεν επικεντρώνονται πλέον μόνο στην πρόσληψη νέων νοσηλευτών.
Προσπαθούν και να κρατήσουν αυτούς που ήδη εργάζονται στο σύστημα.
Και κάπου εδώ αλλάζει και η συζήτηση γύρω από τις συνθήκες εργασίας.
Δεν αρκεί πλέον ένας εργοδότης να πει «χρειαζόμαστε νοσηλευτές».
Πρέπει να μπορεί να απαντήσει και σε ένα δεύτερο ερώτημα:
Γιατί ένας νοσηλευτής να επιλέξει να εργαστεί εδώ και να παραμείνει;
Οι ελλείψεις μπορούν να αλλάξουν και τις συνθήκες εργασίας
Όταν μια χώρα ή ένας εργοδότης δυσκολεύεται να βρει προσωπικό, αρχίζει αναγκαστικά να επανεξετάζει το τι προσφέρει.
Αυτό μπορεί να σημαίνει καλύτερη οργάνωση βαρδιών, περισσότερη έμφαση στο work-life balance, ευκαιρίες εκπαίδευσης και επαγγελματικής εξέλιξης ή πιο οργανωμένη υποστήριξη για επαγγελματίες που έρχονται από το εξωτερικό.
Σε αρκετές περιπτώσεις βλέπουμε επίσης γλωσσικά προγράμματα, υποστήριξη relocation και πιο ξεκάθαρες διαδρομές επαγγελματικής εξέλιξης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι χώρες ή όλοι οι εργοδότες προσφέρουν εξαιρετικές συνθήκες.
Σημαίνει όμως ότι, όσο αυξάνεται ο ανταγωνισμός για κατάλληλο προσωπικό, αυξάνεται και η ανάγκη των εργοδοτών να γίνουν περισσότερο ελκυστικοί.
Γιατί τόσα ευρωπαϊκά συστήματα στρέφονται σε επαγγελματίες από άλλες χώρες;
Ένα σημαντικό μέρος της λύσης είναι πλέον η διεθνής κινητικότητα.
Τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας βασίζονται ολοένα περισσότερο σε γιατρούς και νοσηλευτές που έχουν εκπαιδευτεί σε άλλη χώρα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του άρθρου, η εισροή γιατρών που είχαν εκπαιδευτεί στο εξωτερικό ήταν το 2022 κατά 17% υψηλότερη από το 2019, ενώ για τους νοσηλευτές η αύξηση έφτασε το 72%.
Αυτό δείχνει πόσο σημαντική έχει γίνει η διεθνής στελέχωση για την ευρωπαϊκή υγεία.
Για έναν Έλληνα επαγγελματία, επομένως, η εργασία σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα δεν αποτελεί πλέον κάτι ασυνήθιστο.
Αποτελεί μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης ευρωπαϊκής κινητικότητας.
Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί κάποιος απλώς να μετακομίσει και να ξεκινήσει δουλειά. Η αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων, η άδεια άσκησης και η γνώση της γλώσσας εξακολουθούν να αποτελούν βασικά βήματα της διαδικασίας.
Ποιες ειδικότητες έχουν μεγαλύτερη ζήτηση;
Οι ανάγκες δεν είναι ίδιες παντού.
Στα ευρωπαϊκά στοιχεία εμφανίζονται συχνά ελλείψεις σε νοσηλευτές, γιατρούς, healthcare assistants και επαγγελματίες μακροχρόνιας φροντίδας.
Αυτό όμως αλλάζει σημαντικά ανά χώρα, περιοχή και χρονική περίοδο.
Γι’ αυτό, αν εξετάζεις την εργασία στο εξωτερικό, δεν έχει μεγάλη αξία να ρωτήσεις απλώς:
«Ποια χώρα χρειάζεται προσωπικό;»
Πιο χρήσιμη είναι η ερώτηση:
«Πού υπάρχει πραγματική ζήτηση για τη δική μου ειδικότητα και με ποιες συνθήκες;»
Αυτή η διαφορά είναι πολύ σημαντική.
Η μεγάλη ζήτηση δεν σημαίνει ότι κάθε θέση είναι καλή
Ίσως αυτό είναι το πιο σημαντικό σημείο ολόκληρης της συζήτησης.
Μια μεγάλη έλλειψη προσωπικού μπορεί να δημιουργεί ευκαιρίες.
Μπορεί όμως σε ορισμένες περιπτώσεις να αποτελεί και προειδοποιητικό σημάδι.
Υπάρχουν θέσεις που παραμένουν για μεγάλο διάστημα κενές επειδή είναι δύσκολες, επειδή έχουν έντονο φόρτο εργασίας ή επειδή οι συνθήκες δεν είναι αρκετά ελκυστικές.
Γι’ αυτό η φράση «υπάρχει μεγάλη ζήτηση» δεν πρέπει να αποτελεί από μόνη της λόγο για να αποδεχθεί κάποιος μια δουλειά.
Χρειάζεται να εξετάσεις το συνολικό πακέτο.
Ποιος είναι ο μισθός; Πόσες βάρδιες υπάρχουν; Πώς πληρώνονται οι νύχτες και οι υπερωρίες; Υπάρχουν πραγματικές δυνατότητες εξέλιξης; Πόσο κοστίζει η ζωή στην περιοχή; Υπάρχει βοήθεια με τη μετεγκατάσταση;
Η καλύτερη θέση δεν είναι απαραίτητα αυτή που έχει τη μεγαλύτερη ανάγκη για προσωπικό.
Είναι αυτή που δημιουργεί μια καλύτερη επαγγελματική και προσωπική προοπτική για εσένα.
Οι ρόλοι μέσα στην υγεία αλλάζουν
Οι ελλείψεις προσωπικού δεν επηρεάζουν μόνο τις προσλήψεις.
Αλλάζουν σταδιακά και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα ίδια τα συστήματα υγείας.
Σε αρκετές χώρες αναπτύσσονται περισσότεροι advanced nursing roles, όπου ειδικά εκπαιδευμένοι νοσηλευτές αναλαμβάνουν διευρυμένες αρμοδιότητες, ιδιαίτερα στην πρωτοβάθμια φροντίδα.
Παράλληλα, η ψηφιοποίηση, η τεχνητή νοημοσύνη και τα νέα τεχνολογικά εργαλεία αλλάζουν πολλά από τα καθημερινά workflows.
Η τεχνολογία όμως δεν καταργεί την ανάγκη για ανθρώπους.
Αυτό που αλλάζει είναι οι δεξιότητες που αποκτούν μεγαλύτερη αξία.
Η προσαρμοστικότητα, η επικοινωνία, η εξοικείωση με την τεχνολογία και η συνεχής εκπαίδευση γίνονται όλο και σημαντικότερα στοιχεία μιας σύγχρονης καριέρας στην υγεία.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για έναν Έλληνα επαγγελματία υγείας;
Σημαίνουν ότι η εργασία στο εξωτερικό δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεται απλώς ως μια λύση επειδή «στην Ελλάδα τα πράγματα είναι δύσκολα».
Μπορεί να αποτελέσει μια συνειδητή επιλογή επαγγελματικής εξέλιξης.
Ένας γιατρός ή νοσηλευτής μπορεί να επιλέξει ένα σύστημα όπου θα αποκτήσει διαφορετική κλινική εμπειρία, θα εργαστεί με νέα πρωτόκολλα, θα έρθει σε επαφή με σύγχρονη τεχνολογία και θα χτίσει ένα περισσότερο διεθνές επαγγελματικό προφίλ.
Για να είναι όμως πραγματικά καλή αυτή η κίνηση, χρειάζεται σχεδιασμό.
Δεν αρκεί να επιλέξεις μια χώρα επειδή έχει πολλές κενές θέσεις.
Πρέπει η γλώσσα, η αναγνώριση του πτυχίου, ο εργοδότης, η σύμβαση, το κόστος ζωής και οι δυνατότητες εξέλιξης να λειτουργούν μαζί.
Η σωστή ευκαιρία είναι κάτι περισσότερο από μια κενή θέση
Η Ευρώπη θα συνεχίσει να χρειάζεται επαγγελματίες υγείας.
Η γήρανση του πληθυσμού, οι επερχόμενες συνταξιοδοτήσεις και οι αυξανόμενες ανάγκες περίθαλψης δείχνουν ότι το ζήτημα δεν πρόκειται να εξαφανιστεί σύντομα.
Για εσένα όμως, το σημαντικό δεν είναι απλώς ότι κάποια χώρα χρειάζεται προσωπικό.
Το σημαντικό είναι να βρεις το σύστημα και τον εργοδότη όπου οι γνώσεις σου έχουν αξία, οι συνθήκες σου ταιριάζουν και η επόμενη επαγγελματική κίνηση έχει πραγματική προοπτική.
Στην Talent Loom βοηθάμε επαγγελματίες υγείας να εξετάσουν τις διαθέσιμες επιλογές στην Ευρώπη, να κατανοήσουν τι απαιτεί κάθε χώρα και να αξιολογήσουν ποια ευκαιρία ταιριάζει καλύτερα στους δικούς τους επαγγελματικούς και προσωπικούς στόχους.
Γιατί το ότι η Ευρώπη χρειάζεται επαγγελματίες υγείας είναι μόνο η μία πλευρά της ιστορίας.
Η άλλη είναι να βρεις τη χώρα και τη θέση που χρειάζεσαι κι εσύ.
